Li gorî rapora Ajansa Nûçeyan a Navneteweyî ya Ehlê Beytê (S.X) - ABNA-Yek ji nivîskarên rojnameya Financial Times bawer dike ku ramû gela Amerîkayê û helwestên elîtên siyasî yên vî welatî li hemberî Îsraîlê, di serdema serokwezîriya Binyamîn Netanyahu de, bi taybetî di nav ciwanan û di nav Partiya Demokrat de, ketiye guherînekî bingehîn.
Li gor rapora torê El Cezîre, «Edward Luce» nivîskarê vê gotarê, dibêje ku kêmbûna hestê hevbeş ê Amerîkîyan bi Îsraîlê re ji sala 1995’an û piştî kuştina «Îshaq Rabîn» serokwezîrê Îsraîlê, dest pê kiriye.
Li gor baweriya nivîskar, ew bûyer xala herî girîng bû ku Îsraîlê ber bi meylên siyasî yên rastgirîtir ve bir; mijara ku heta radeyekê rave dike ka çima nifşên ciwan ên Amerîkî yên îro ji nifşên berê zêdetir bi Filistîniyan re hesteke hevbeş heye.
Wî bal kişand ser guherînên berbiçav di ramû gela Amerîkayê de û dinivîse ku anketên rayayê nîşan didin ku niha piraniya Amerîkîyan li hemberî Îsraîlê nêrîneke negatîftir heye û ev rêbaz di nav ciwanan de berbiçavtir e.
Li gor van anketan, sê çarêk (75%) ji kesên 18 heta 29 salî yên li Amerîkayê, ji Îsraîliyan zêdetir bi Filistîniyan re hesteke hevbeş heye; mijara ku nîşana guherînekî nifşî ye û bi ihtîmaleke mezin bi derbaza demê re kûrtir bibe.
Gelek Amerîkî êdî Îsraîlê wekî Dawid li hemberî Calût (Golyat) nabînin, lê ew bi tiştê ku nivîskar jê re dibêje «leşkeriya tundrew» ve girê didin.
Ihtîmala zordariyê
Nivîskar dûr nabîne ku ev guherîn encamên siyasî, di nav de zêdebûna zordariya di navbera Îsraîl û hikûmeta niha ya Amerîkayê de jî, çêbibe, bi taybetî heke Donald Trump ji bo bidawîanîna zordariyên niha li pey lihevkirinekê bi Îranê re be.
Li gor nivîsandina wî, ihtîmal e ku Îsraîl bi vî rengî lihevkirinekê red bike û ev mijar dikare lihevnekirineke siyasî ya nû çêbike.
Ev gotar tekez dike ku rola Netanyahu di ber bi şerê leşkerî ve birina Amerîkayê li hemberî Îranê de, berçav bûye, her çend biryara dawî di destê Trump de be.
Ev famkirin bûye sedema zêdebûna rexneyan li Îsraîlê û tevlihevtirbûna nîqaşê li ser komên lobiyê yên piştevaniya wê li Amerîkayê, û ihtîmal e ku bibe sedema dûrketina beşên zêdetir ên civaka Amerîkayê ji Îsraîlê.
Guherîna di Partiya Demokrat de
Ev guherîn ji nav Partiya Demokrat a Amerîkayê dest pê kiriye; li cihê ku 40 ji 47 Senatorên Demokrat vê dawiyê li dijî firotina çekên Amerîkî ji Îsraîlê re deng dane; kiryarek ku heta çend sal berê xeyalkirina wê dijwar bû.
Her wiha hejmareke ji rûyên Demokrat ên Amerîkayê jî dûrî Îsraîlê dikevin. «Ram Emanuel» siyasetmedarê Amerîkî yê Cihû, xwestiye ku arîkariya salane ya 3.8 milyar dolarî ya Amerîkayê ji Îsraîlê re bi dawî bê û gotiye ku Îsraîl dikare mîna her hevalbendekî din, çekên xwe yên pêwîst bi kirînê peyda bike.
Hin siyasetmedarên Amerîkî tewra pêşniyar kirine ku eger Îsraîl qanûnên şer binpê bike, cezayê çekan li hemberî wê bê sepandin.
Luce dibêje: Kûrahiya vê guherînê ew e ku kesayetiyên ku berê piştevanên kevneşopî yên Îsraîlê bûn, nika helwestên rexneyîtir digirin.
Qonaxekê nezelal û bi zehmetî
Di nêrîna pêşerojê de, nivîskar balê dikişîne ser encamên zordariyê bi Îranê re û bawer dike ku Trump dibe ku li pey lihevkirineke dîplomatîk bi Îranê re be, mîna lihevkirina navokî ya sala 2015’an ku di serdema Barak Obama de hatibû bidestxistin û Netanyahu bi tundî li hemberî wê rabûbû.
Li gor nivîskar, her lihevkirineke nû ihtîmal e ku bi dijberiya Îsraîlê re rû bi rû bimîne; bi taybetî heger bernameya mûşikan a Îranê û têkiliyên herêmî yên Tehranê tê de negire.
Rewşeke wisa dikare bibe sedema lihevnekirina pêşîneyan di navbera Waşington û Tel Avîvê de.
Luce di dawiyê de encam dide ku Netanyahu bi zehmetiyên tevlihev re rû bi rû ye, ji ber ku di demek kurt de pişta xwe bi piştgiriya Trump ve girê dide, lê rêbaza giştî ya siyaseta Amerîkayê diguhere.
Wî dinivîse: "Kesê ku piştî Trumpê were ser kar, ihtîmal e ku helwestekê kêmtir germ hebe; nîşanek ku têkiliyên demdirêj ên Amerîka û Îsraîlê dibe ku bikeve qonaxekê nezelal û dijwartir."
......................................
Dawiya peyamê /
Etîket:
Amerîka, Îsraîl, Têkiliyên Amerîka û Îsraîlê, Binyamîn Netanyahu, Piştgiriya Amerîkayê ji Îsraîlê
Rojnameya Financial Times di analîzekê de nivîsî ku piştgiriya kevneşopî ya Amerîkayê ji Îsraîlê re qels dibe û nifşê ciwan ê Amerîkî ji ya berê zêdetir bi Filistîniyan re hesteke hevbeş heye.
Your Comment